Over alles behalve design

Abonneren op feed Over alles behalve design
arthouse, classics, cult, Hollywood, music
Bijgewerkt: 2 uur 3 min geleden

Zea + Oscar Jan Hoogland, It Dockumer Lokaeltsje, Knarf Rellöm in OCCII (17 februari 2024)

di, 02/20/2024 - 09:48

Het was zaterdag een bonte avond in OCCII met Friese improvisatieblues, een Friestalige musical over Trump in Makkum en eindigend met een dansfuif onder leiding van een Duitse muzikant wiens naam achterstevoren is gespeld. Gabi Delgado-López, Sun Ra en Hans Vandenburg keken toe en zagen dat het goed was.

De zaterdagavond in OCCII begon met Zea + Oscar Jan Hoogland op ooghoogte vanaf de zaalvloer. Het geblaf van een onzichtbare hond zette de set in beweging. Nummers van het album Summing (2020) werden afgewisseld met vrije versies van Friestalige nummers. Oscar Jan Hoogland vulde de herhalende gitaarmotieven van zanger Zea voor de verandering voornamelijk aan met voor zijn doen ingetogen toetsenwerk. Gewoonlijk ontpopt de improvisator zich als variétéartiest door vele attributen tevoorschijn te toveren voor allerlei wonderlijke geluiden. Tijdens dit optreden pakte de toetsenist wat dat betreft slechts eenmaal flink uit, stappend tussen het publiek, blazend op een scheidsrechtersfluitje en draaiend aan een zwaar ogende sirene met als einddoel de platen op de draaitafels van DJ Andy Moor (The Ex). Die platen waren niet te horen omdat de volumeschuif van de dj-tafel tijdelijk op nul stond. Hooglands kalmere aanpak deed tijdens het hoogtepunt van de set het rumoer verstommen in het achterste deel van de zaal. De cover Wurch was een voortuitwijzing naar en ode aan de tweede band van de avond.

It Dockumer Lokaeltsje husselde tijdens het optreden nummers van hun drie laatste albums door elkaar, beginnend met Sato-Sato van de DAF-coverplaat Alles Is Goed. De hoofdmoot deze avond was het nieuwe conceptalbum Trump Yn Makkum, een no wave musical over de bouw van een plezierjacht in opdracht van oppergluiperd Trump die eindigde in een financiële strop voor een Makkumer scheepswerf. Het Friese drama ging in OCCII van start met It Frije Wurd Stjonkt Ut ‘E Bek. Het Friese trio ging met gejaagde gang door de korte, hortende en stotende composities heen, met onvertaalde humor en woorden die ook in de Nederlandse variant wonderlijk klinken, zoals een bonkerak. De gitaarbanden van gitarist Sytse J. van Essen en zanger/bassist Peter Sijbenga konden het muzikale geweld niet meer aan en probeerden zich los te trekken. Net als in het leven hangt als met plankband aan elkaar, verzuchte Sijbenga filosofisch.

De avond eindigde met het Knarf Rellöm Arkestra onder leiding van, hoe kan het ook anders, Knarf Rellöm oftwel de Duitse zanger/muzikant Frank Möller. Hij is onder de naam Dubby King Knarf een van de remixers op de dubplaat Wat Ik Dacht Toen Ik Lag die Zea vandaag ten doop hield. Op het podium links van Knarf stond een saxofonist/fluitist en rechts een ijverige percussionist. De Arkestra-leider had voor de gelegenheid een rood pyjamapak aangetrokken waarop het woord no de kern van het design vormde. Het optreden begon enigszins geëngageerd met Nuclear War van Sun Ra Arkestra, een call and response-nummer dat ook ooit door Yo La Tengo op plaat is gezet. Het publiek werd aangemoedigd om mee te zingen en uitgenodigd om op het podium te staan. Slechts een enkeling durfde die laatste uitdaging aan. Funkadelics slogan Free Your Mind… and Your Ass Will Follow was het motto, maar dan in de versie van En Vogue. De discoshow bevatte ook een Nederlandse cover met Peter Sijbenga als gastzanger in een extra vrolijke versie van Nederpopklassieker Tokyo van Haagse band Gruppo Sportivo. Vooraan werd gedanst, terwijl nuchtere passievelingen vanaf veilige afstand geamuseerd toekeken.

Ik zou zelf niet zo snel een plaat van kopen van Karf Rellöm, maar als hij exemplaren van zijn pyjama tussen de merchandise zou hebben neergelegd, had ik er zelfs twee aangeschaft, eentje voor mezelf en de ander voor Treg Keebrev.

Chilly Scenes Of Winter (Joan Micklin Silver, 1979)

zo, 02/11/2024 - 19:55

Chilly Scenes Of Winter wordt in sommige kringen beschouwd als een cultfilm. Het is een romcom met een twist en een vertelvorm die mij niet kon bekoren. Ik liet me tijdens het kijken gewillig afleiden door een paar opvallende bijrollen.

De Amerikaanse speelfilm Chilly Scenes Of Winter is een romantische komedie waarin romantiek en humor tekortschieten. De filmstudio wist er zich geen raad mee en probeerde in 1979 het publiek naar de bioscopen te lokken door de titel te veranderen in het vrolijker klinkende Head Over Heels. Vooral alle zekerheid werd ook een happy end toegevoegd. De film gaat over een obsessieve liefde en een obsessies vormen geen gezonde voedingsbodem voor een relatie. Charles (John Heard) ontmoet Laura (Mary Beth Hurt) op het werk wanneer hij zijn afgezonderde kantoorruimte en zijn drankflesje even verlaat voor een bezoek aan het kantoor van de bedrijfsadministratie. De eerste dialoog tussen Charles en Laura is bedoeld als meet cute. Tegenwoordig noemen we de opdringerige toenadering van Charles grensoverschrijdend gedrag.

Onsympathieke personages zijn vaak interessanter dan sympathieke varianten. De vorm waarin deze film is gegoten maakt het helaas lastig om 92 minuten lang op te willen trekken met de irritante Charles. Vrij snel in Chilly Scenes Of Winter wordt de vierde muur doorbroken en vergroot een voice-over de afstand tussen het hoofdpersonage en de kijker. Ik was vanaf dat moment uitgekeken op de man en meer geïnteresseerd in de bijrolspelers. Peter Riegert (die net als John Heard later een rol kreeg in The Sopranos) is een amusante nietsnut met wie Charles een huis deelt. Gloria Grahame, een actrice uit de Golden Age of Hollywood in een van haar laatste rollen, acteert als suïcidale moeder van Charles alsof ze speelt in een film uit de jaren vijftig van de vorige eeuw.

Allen Joseph in Chilly Scenes Of Winter a.k.a. Head Over Heels

De eerste bijrol die me opviel is die van een acteur wiens stemgeluid mij heel bekend voorkwam toen hij voor het eerst zijn mond opende. De stem hoort bij de blinde man die versnaperingen verkoopt in de foyer van het kantoorcomplex, vlak naast de uitgang van het pand. Charles koopt na werktijd regelmatig een snack voor onderweg en is te veel met zijn gedachten bij Laura om de vraag van de verkoper te horen. What do you have? herhaalt de man met door frustratie aangewakkerde stemverheffing. Het kostte me een hele scène om erachter te komen van wie die stem was. Ik hoorde hem voor het eerst op de soundtrack van Eraserhead (1977). Die had ik in de jaren tachtig meer dan tien jaar lang in de platenkast staan en dus meermaals kunnen draaien voordat ik de film eindelijk zag. De lp bestaat naast soundscapes, snippers instrumentale variétémuziek en het lied In Heaven ook uit een monoloog van een man (Mister X) die aan de eettafel vertelt over de gevoelloosheid in zijn arm. Hij vraagt aan hoofdpersoon Henry (Jack Nance) of hij het kippetje wil aansnijden dat kaal op een bord ligt te wachten. Just cut them up like regular chickens.

Allen Joseph in Eraserhead

De rasperige stem is van Allen Joseph (1919-2012). De acteur speelde vanaf de jaren vijftig tot halverwege de jaren tachtig voornamelijk in televisieseries en had een bijrol in slechts een paar filmklassiekers (Marathon Man, Raging Bull). Joseph speelt het ongemakkelijke diner in Eraserhead pijnlijk komisch naar grote hoogten, eindigend met een griezelige bevroren glimlach. De casting van de acteur zal niet alleen bepaald zijn door talent, maar hoogstwaarschijnlijk ook door de indirecte link met The Wizard Of Oz (1939), een van de favoriete films van David Lynch. Allen Joseph speelt de Tin-Woodman in The Wonderful Land Of Oz, een naar verluidt niet bepaald geslaagde kinderfilm uit 1969. The Wizard Of Oz loopt als een rode draad door het oeuvre van Lynch. Als je daar meer over wilt weten, kan ik je de verzameling video-essays onder de titel LYNCH/OZ van harte aanbevelen.

Chilly Scenes Of Winter is vorig jaar op Blu-ray uitgebracht door het label Criterion.

Abstract Concrete in OCCII Amsterdam (1 februari 2024)

zo, 02/04/2024 - 16:53

Britse drummer/zanger Charles Hayward is al meer dan een halve eeuw actief, met eigen bands, als gastmuzikant in andermans projecten en solo. De medeoprichter van undergroundband This Heat toont anno 2024 nog geen sporen van slijtage en reist momenteel met zijn nieuwste band Abstract Concrete door Europa. Het startschot van de tournee was afgelopen donderdag in OCCII.

Charles Hayward is trots op zijn Londense bandgenoten, vertelde hij me na afloop van het concert. Hij mag met recht trots zijn, want Abstract Concrete vormde in OCCII een imponerend hecht geheel. Iedereen speelde met plezier en gemak en niemand raakte verstrikt in de complexe songstructuren. Haywards drumspel klinkt soms alsof er twee mensen tegelijk achter de kit actief zijn, zeker als de drummer met één hand roffelt en met de andere hand ondertussen de rest van het drumstel bespeelt. Bassist Otto Willberg werd niet van zijn stuk gebracht door maatwisselingen of tempo’s die plotseling vertraagden of versnelden.

Je doet de muziek tekort door het te labelen als progrock. De eerste plaatopnamen van Hayward, als onderdeel van de band Quiet Sun op het album Mainstream (1975), vallen nog wel binnen dit hokje. Bij prog is techniek vaak belangrijker dan intuïtieve expressie, iets wat bij de experimentele rockband This Heat (1976-1982) juist werd omgedraaid. De combinatie van de geschoold klinkende speltechniek van Hayward en de experimenteerdrift van Charles Bullen en Gareth Williams zorgde voor een volledig uniek bandgeluid.

Bij Abstract Concrete is Yoni Silver verantwoordelijk voor experimentele geluiden tussen de overige toetsenpartijen door. Altviolist Agathe Max voegt folkelementen toe. De behendige gitarist Roberto Sassi laat horen dat hij zich thuis voelt bij zowel vrije improvisatie als metal (check het album Shifted van zijn band Drag Death). De maximale muziek begeleidde minimale refreinen waarin herhaalde korte zinnen als mantra’s door Charles Hayward werden gezongen. Na het openingsnummer Almost Touch moest hij even op adem komen, maar daarna ging hij onverminderd energiek door met het volgende nummer. The Day The Earth Stood Still zorgde voor een rustmoment in de intense set en het nieuwe nummer Small World was binnen de context van het concert een bescheiden poplied als aanloop naar een heftige finale.

Het nieuwe jaar in OCCII had niet beter kunnen beginnen.

A New Tattoo + Hearts & Minds & Crooked Beats

wo, 01/17/2024 - 20:13

Zaterdag 27 januari 2024 vindt in het Patronaat te Haarlem het muziekfestival A New Tattoo plaats, een benefietavond als eerbetoon aan iedereen die geliefden heeft verloren. Een andere benefiet met een Nederlandse inbreng is een compilatie-elpee met coverversies uit het repertoire van The Clash ten behoeve van het International Rescue Committee. Die plaat verschijnt volgende maand.

A New Tattoo: over doorleven na zelfdoding

Michael Milo is bij sommige lezers bekend van de band King Me. Hij schreef de song A New Tattoo voor en over zijn dochter Jonna. Zij beëindigde in 2020 op 16-jarige leeftijd haar leven. De titel verwijst naar de tatoeage van een bloemetje dat zij droeg en die Milo als blijvende herinnering heeft overgenomen. Het liedje is opgenomen met een gelegenheidsband met leden uit King Me, Templo Diez, Club Diana, M.I. Piercy, Damer en De Kift. De single verschijnt op 7″ en wordt zaterdagavond 27 januari gepresenteerd tijdens de eerste editie van het muziekfestival A New Tattoo.

Met het liedje en het festival wil Michael Milo het taboe over zelfdoding doorbreken. ‘We willen troosten, helen en mensen verbinden in liefde,’ schrijft hij in het persbericht. ‘We willen laten zien dat er wel degelijk leven is na zelfdoding.’ De avond in Haarlem begint om 19.30 uur en wordt geopend door de Fanfare van de Eerste Liefdesnacht. Je kunt daarnaast optredens verwachten van Henk Koorn (Hallo Venray), King Me Ltd., Templo Diez, Lisa Brakband en Kikid Theater. Tickets kosten € 7,50 en zijn te koop via het Patronaat. Met de opbrengst van de kaartverkoop en de single wordt A New Tattoo mede gefinancierd. Als er geld overblijft, is dat beschikbaar voor de volgende projecten van A New Tattoo.

Songs Of The Clash – Hearts & Minds & Crooked Beats

De Nederlandse band Labasheeda is een van de deelnemende bands aan het project Songs Of The Clash – Hearts & Minds & Crooked Beats. Deze compilatie, die op vinyl geperst zal worden, bevat muziek van The Clash, gecovered door bands uit diverse landen. Een van de bekendste deelnemers is de Amerikaanse band The Dandy Warhols. De opbrengsten zijn bedoeld voor International Rescue Committee, een organisatie voor humanitaire hulp aan slachtoffers in onder meer oorlogsgebieden en landen die zijn getroffen door natuurrampen. International Rescue Committee is actief in meer dan veertig landen en in 26 steden in de Verenigde Staten.

Songs Of The Clash wordt gefinancierd met hulp van crowdfundingwebsite Kickstarter. Op moment van schrijven is er iets meer dan 24 uur te gaan voor de deadline en zo te zien gaat het streefbedrag zeker gehaald worden. De officiële uitgave is 7 februari aanstaande.

Jaaroverzicht 2023 – Boeken, Muziek & Films

zo, 12/31/2023 - 15:19

Het jaar wordt traditioneel op de allerlaatste dag afgesloten met een rijtje albums en films die me het meest zijn bijgebleven. Muziek en cinema kregen in 2023 geduchte concurrentie van de literatuur, vandaar dat ik het overzicht begin met boeken.

Boeken

Vorig jaar kreeg ik eindelijk weer eens echte leeshonger, opgewekt door De Beesten van Gijs Wilbrink. De leesdrang zette zich in 2023 uitgebreid voort, voorzichtig beginnend met een boek dat hier thuis meer dan dertig jaar ongelezen in de kast heeft gestaan. Het honderdste sterfjaar van Louis Couperus leek me een geschikte aanleiding voor Eline Vere. 2023 was een inhaaljaar met werk van schrijvers van naam waar ik niet eerder een boek van had opengeslagen, zoals Joseph Roth (voorlopig hoogtepunt: Radetzkymars uit 1932) en Anjet Daanje, winnaar van de Constantijn Huygens-prijs 2023. Een van de terugkerende thema’s in het oeuvre van Daanje is de onmacht van de mens om grip te krijgen op de werkelijkheid. Die is niet meer dan de verzameling verhalen die personages zelf creëren of, in het geval van meesterwerk De Herinnerde Soldaat (2019), tegen wil en dank voor zich laten creëren. In Veelvuldig En Alleen (2003) dienen verhalen als middel om een gedeeld trauma te verwerken. In jl. (2016) vermengen verhalen uit de moderne geschiedenis zich met die van een Nederlandse familie. Personages laten hun leven beheersen door een fictief personage (Delle Weel, 2011) of laten hun eigen verhalen afpakken door anderen (Gezel In Marmer, 2006). In Het Lied Van Ooievaar En Dromedaris (2022) dwalen verhalen als spoken door het bestaan van mensen die direct of indirect zijn geraakt door het leven en werk van mysterieuze Britse schrijfster Eliza May Drayden.

Andere ontdekkingen waren onder meer R. F. Kuangs sciencefictionroman Babel: Or the Necessity of Violence: An Arcane History of the Oxford Translators’ Revolution (2022), over een fictief vertaalinstituut in Cambridge in de jaren dertig van de negentiende eeuw waar magische zilverstaven worden vervaardigd met hulp van etymologische experimenten met talen uit Britse koloniën, en Prophet Song van Paul Lynch, winnaar van de 2023 Booker Prize. Prophet Song speelt zich af in een land dat na de instelling van een totalitair regime verandert in een onleefbare dystopie. Het boek zou over Syrië, Oekraïne of Gaza kunnen gaan, maar speelt zich af in Ierland en wordt verteld vanuit het perspectief van een vrouw die met haar gezin ten onder dreigt te gaan. Via nieuw sociaal medium Bluesky werd ik attent gemaakt op Noorse schrijver Karl Ove Knausgård en de eerste twee delen van Morgenstjernen, een serie met verhalen onder het oog van een ster die plotseling boven de Aarde verschijnt. Betekent het Bijbels aandoende hemellichaam de terugkeer van het paradijs op aarde of is het een duivels fenomeen en het begin van het einde der tijden?

Fictie (alfebetisch)
  • Dat Beloof Ik van Roxanne van Iperen
  • The MANIAC van Benjamín Labatut
  • Prophet Song van Paul Lynch
  • The Wolves Of Eternity: A Novel van Karl Ove Knausgård
  • Xerox van Fien Veldman
  • Yellowface van R. F. Kuang
Non-fictie (alfabetisch)
  • The Art Of Darkness: A History Of Goth van John Robb
  • Conform To Deform: The Weird & Wonderful World Of Some Bizzare van Wesley Doyle
  • The Undertow: Scenes From A Slow Civil War van Jeff Sharlet
Concerten (chronologisch met links naar recensies) Albums (alfabetisch) Solo For Tamburium

Syrische vluchteling Yara (Ebla Mari) herinnert in Ken Loach’s laatste film The Old Oak de uitspraak van een vriend die stelde dat hoop obsceen is. De oorlogen in de wereld, het vooruitzicht op een extreemrechts kabinet en de onvermijdelijke aanstaande herverkiezing van het monster Trump zijn genoeg redenen om alle hoop op te geven. Loach blijft geloven in de potentiële goedheid van de mens. Ook tussen de muziek die ik dit jaar hoorde klinkt nog een beetje hoop door, zoals op de in 2023 verschenen albums van Beverly Glenn-Copeland (net niet in de lijst beland) en Zea. Alle tien onderstaande albums heb ik fysiek in de kast staan, behalve die van het avontuurlijke en grenzeloos creatieve Aksak Maboul. De Belgische formatie klinkt nog even fris als hun jeugdige zelf op het album Un Peu De L’Âme Des Bandits uit 1980.

Verder draai ik het liefst duistere soundscapes en schaduwrijke ambient waar geen zonnestraal meer doorheen komt, zoals de ijskoude trip van Aware, de drie uur durende drones en feedback van Kali Malone en het debuutalbum van Hilary Woods. Ik kon me ook meerdere malen verliezen in de oneindig lijkende harmonische variaties in de suite Solo For Tamburium, een 1 uur en 18 minuten durende drone bestaand uit een samenspel van opnames van 88 nauwkeurig afgestemde tambura’s. De Zweedse componist Catherine Christer Hennix (1948-2023) omschreef haar muziek zelf als een goddelijke evenwichtstoestand. De Britse band Chiyoda Ku maakte dit jaar live veel indruk tijdens hun optreden in OCCII en is in de lijst de enige vertegenwoordiger van het soort luide gitaarmuziek waar ik twintig jaar geleden meer van kocht en beluisterde dan tegenwoordig.

Heruitgaven/archiefopnamen

Een selectie van muziek uit 2023 is te beluisteren via Mixcloud, onderverdeeld in de categorieën Ambient & Soundscapes en Albums & Gigs.

Film De ezelsbrug in EO Fictie in de bioscoop (alfabetisch)
  • Aftersun (Charlotte Wells, 2022)
  • Anatomie D’Une Chute (Justine Triet, 2023)
  • Atlantide (Yuri Ancarani, 2021)
  • EO (Jerzy Skolimowski, 2022)
  • Pacification (Albert Serra, 2022)
  • Past Lives (Celine Song, 2023)
  • Return To Seoul (Davy Chou, 2022)
  • Roter Himmel (Christian Petzold, 2023)
  • Saint Omer (Alice Diop, 2022)
  • Tár (Todd Field, 2022)
Documentaires
  • 20 Days In Mariupol (Mstyslav Chernov, 2023)
  • All The Beauty and the Bloodshed (Laura Poitras, 2022)
  • Anselm 3D (Wim Wenders, 2023)
  • The Eternal Memory (Maite Alberdi, 2023)
  • Man Marked For Death, 20 Years Later (Eduardo Coutinho, 1984)
  • The Natural History Of Destruction (Sergej Loznitsa, 2022)
  • Squaring the Circle (The Story Of Hipgnosis) (Anton Corbijn, 2023)
Blu-rays After Blue

Begin dit jaar startte het label Radiance Films met het uitgeven van Blu-rays met films van eigenzinnige makers uit de internationale filmgeschiedenis. Ik besloot zoveel mogelijk titels in huis te halen, voor het opnieuw bekijken van oude bekenden (Thieves Like Us, Welcome To The Dollhouse) en voor het doen van nieuwe ontdekkingen. Zo maakte ik voor het eerst kennis met The Man On The Roof. Zweedse regisseur Bo Widerberg is een uitgesproken tegenpool van landgenoot Ingmar Bergman. Widerbergs policier, naar een roman van het duo Maj Sjöwall en Per Wahlöö in een serie rondom detective Martin Beck, is het Zweedse antwoord op The French Connection. De thriller wordt aan het begin opgeschrikt door een bloederige moord waarna op geduldige wijze een dag lang een groep antihelden wordt gevolgd terwijl ze zich laten meeslepen naar een finale die een dag lang Stockholm heeft ontregeld.

De door Kazuo Kasahara geschreven gangsterfilm Big Time Gambling Boss heeft de grandeur van een shakespeareaanse tragedie, zeker in vergelijking met ook door Kasahara geschreven, veel bekendere en in mijn beleving te hysterische filmserie Battles Without Honour And Humanity. De onvolwassen mannen in de tragikomische Franse road movie Le Plein De Super vormen een groot contrast met de daadkrachtige vrouwen in De Stilte Rond Christine M. Laatstgenoemde film is weer eens een voorbeeld van een Nederlandse filmklassieker die schijnbaar alleen uitgebracht kan worden door een buitenlands label. Het bij tijd en wijle psychedelische The Final Programme is heerlijk idiote, dystopische Britse sciencefiction in snoepkleuren en met bijrollen voor schmierende bekende gezichten als Patrick Magee en Sterling Hayden. Het eveneens Britse Enys Men is een experimentele nachtmerrievariant op folk horror over een vrouw en haar eenzame onderzoek naar korstmossen op een afgelegen eiland in Cornwall. Ze wordt tijdens haar werkzaamheden en ’s nachts geconfronteerd met geesten uit haar eigen verleden en die van mijnwerkers uit een lang geleden gesloten mijn. De Franse sciencefictionfilm After Blue (Paradise Sale) bestelde ik rechtstreeks uit Frankrijk vanwege de fascinerende still bij een artikel in Schokkend Nieuws. Er was geen Engelse ondertiteling beschikbaar, maar dat was niet zo erg voor een film die meer weg heeft van een kunstproject.

  • After Blue (Paradis Sale) (Bertrand Mandico, 2021)
  • Bakuchiuci: Sôchô Tobaku / Big Time Gambling Boss (Kôsaku Yamashita, 1968)
  • Enys Men (Mark Jenkin, 2022)
  • The Final Programme (Robert Fuest, 1973)
  • Korotkie Vstrechi / Brief Encounters (Kira Muratova, 1967)
  • Mannen På Taket / Man On The Roof (Bo Widerberg, 1976)
  • Le Plein De Super / Fill ‘er Up With Super (Alain Cavalier , 1976)
  • De Stilte Rond Christine M. (Marleen Gorris, 1982)
  • Szürkület / Twilight (György Fehér, 1990)
  • Various – Cinema’s First Nasty Women (1898-1926)

Na 15 minuten in de thuisbioscoop gestaakt met kijken wegens wanstaltig slecht: Sisu, Hypnotic en Bottoms.

I.M. Richard Groot

Mecano Un-Ltd in De Nieuwe Anita (vrijdag 8 december 2023)

ma, 12/11/2023 - 20:22

De popgeschiedenis kent meerdere bands met de naam Mecano, maar de enige echte is Mecano uit Amsterdam. Na concerten eerder dit jaar elders in het land, en uitstapjes naar Griekenland en Brazilië, speelde de band afgelopen weekend eindelijk weer eens voor eigen publiek in de thuisstad in een volgepakte De Nieuwe Anita.

De roem van newwaveband Mecano reikt ver buiten de Amsterdamse stadsgrenzen. Zelfs dieren zijn liefhebber. In São Paulo leeft een papagaai die het nummer Links uit 1980 kan nabootsen. Het verhaal vertelt niet of het een imitatie is van het volledige nummer of slechts de gitaarriff. Mecano Un-Ltd kwam de eigenaar van de vogel een paar maanden geleden tegen toen de band in Brazilië verbleef voor een optreden. Fans zijn ook aan te treffen in onder meer Griekenland en Israël. Vrijdag waren Franse fans speciaal naar Amsterdam gereisd voor het optreden in De Nieuwe Anita. Volgens de website van het Amsterdamse podium heeft zanger Dirk Polak (1953) dit jaar het einde van de band aangekondigd, dus elk optreden zou wel eens het laatste kunnen zijn.

Polak is het enige originele bandlid. Hij laat zich tegenwoordig omringen door een ervaren band met gitarist/toetsenist Mick Ness, gitarist Mark Ritsema (Spasmodique), bassist Peter Jessen (Sommerhus, Rosa Ensemble) en drummer Siniša Banović (Fischer-Z). Op de setlist stond een bloemlezing van 45 jaar Mecano. De muzikanten openden met het nummer Meccano van het mini-album Subtitled (1980). Het montagespeelgoed waar de band naar is vernoemd keert terug in het werk van kunstenaar Dirk Polak. Enkele kunstwerken werden vanwege het optreden tentoongesteld in De Nieuwe Anita. Boven de trap naar de kelder hing meccano ingelijst in de vorm van vredestekens. Het publiek in de kelder bestond voor een deel uit representanten van de Amsterdamse kunstwereld, bevriende muzikanten en oude bekenden. De uitgever van de allereerste Mecano-single Face Cover Face stond te glunderen in de voorste rij. Er was genoeg reden voor opgewektheid, want de band speelde bevlogen en de stem van Dirk Polak is nog even krachtig als in de begintijd.

Polak mag gerust tot een van de beste rockzangers van Nederland worden gerekend. Met zijn bariton kan hij diep de laagte in en komt hij in de buurt van Scott Walker. Het kost hem ook geen moeite om de ruige punker naar boven te halen die in hem huist sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw. Een sterk gevoel voor melodie doet de rest. Hij leek geen last te hebben van de verstreken decennia. Alleen tijdens het uitgebreide intro van Note Of A Stroll In Spring rustte hij even uit door op het podium te gaan zitten. De zanger stond fier centraal in de spotlichten. Hij had aandacht voor de mensen die in een halve cirkel boven hem stonden en knikte naar de Franse fans beneden voor hem. Verlegen glimlachend nam hij het applaus in ontvangst. Regelmatig riep iemand tijdens en tussen nummers aanmoedigingen richting het podium. Zet ‘m op, Dirk! en Dirk, gaat lekker! Het concert was feestelijk, maar er was ook gelegenheid voor bezinning, onder meer met een nummer dat werd opgedragen aan de overleden Amsterdamse kunstenaar en Polaks generatiegenoot Aldert Mantje.

Dirk Polak van Mecano (bron: YouTube)

Voor de toegift Untitled haalde Dirk Polak de accordeon uit de koffer. Het instrument had hij op zijn zevende cadeau gekregen van zijn grootvader. Vanuit meerdere plekken in de zaal werd meegezongen met de in het Engels vertaalde tekst van dichter Vladimir Majakovski. Na afloop was menigeen het erover eens dat die samenzang niet voor het laatst heeft geklonken.

Video-opnamen van het optreden zijn terug te vinden op het YouTube-kanaal van rialto1961.

Ak’chamel, The Giver Of Illness live in OCCII (9 november 2023)

zo, 11/12/2023 - 09:33

Het optreden van Texaans duo Ak’chamel in OCCII was bijna niet doorgegaan vanwege vliegtuigvertraging. Uiteindelijk stonden er na een omweg via Brussel en een tramrit tijdens de avondspits niet twee maar drie mysterieuze personen op het podium voor de afsluiting van een wonderlijke avond.

Voordat Ak’chamel een mist deed optrekken in OCCII moesten we ons eerst door de openingsact heen worstelen. De Portugees/Nederlandse band werd gedomineerd door de muzikant links met zijn witte dubbelhals gitaar. De laatste keer dat ik een dubbelhals zag was er eentje in handen van bassist Derek Albion Smalls. Het instrument in OCCII was een Siamese tweeling bestaand uit een basgitaar en een gewone gitaar. Het gevaarte oogde heel stoer, maar de meerwaarde ontging mij. Het bovenste basgitaargedeelte werd namelijk sporadisch gebruikt. De leidende baspartijen waren vooraf opgenomen en werden tevoorschijn getoverd met een enkele druk op een knop. De korte, krakkemikkige basloopjes klonken als gehaast vastgelegde opwellingen. De drummer was genoodzaakt de geprefabriceerde loopjes op zijn gehoor te volgen. Hij probeerde krampachtig en voorzichtig trommelend in de maat de blijven, wat soms ook lukte. Bij één nummer eindigde de band zelfs tegelijkertijd.

De muziek was enigszins te vergelijken met de industriële funk van Britse band Hula ten tijde van het album Murmur, maar dan in een uitgeklede uitvoering. Variatie en spannende opbouw waren ver te zoeken. De gitarist kwam niet verder dan opgewarmde funkrock- en bluesclichés. De drummer verraste eenmaal door ergens halverwege de set plompverloren een niet komisch bedoelde Phil Collins-drumroffel toe te voegen. De vocalist wist als enige te imponeren met zwaar vervormde schreeuwvocalen, het soort waarmee je succesvol kunt solliciteren bij deathmetal- en noisebands. Spijtig genoeg bleef hij bescheiden in de buurt van de effectapparatuur staan in plaats van een verdiende plek op te eisen op de middenstip van het podium. Het veel te lang durende optreden leverde binnen mijn gezelschap uiteindelijk de slappe lach op. Familie, vrienden en kennissen van de band reageerden ronduit enthousiast.

Hoofdact Ak’chamel, The Giver Of Illness werd voorafgegaan door dikke mistbanken uit een rookmachine. Twee silhouetten doemden op. Links een lange sjamaan met tempelbelletjes en rechts een kleinere met blaasinstrumenten. Allerhande kleine percussie lag voor hem op de grond te wachten tussen een rijtje effectpedalen. Beide individuen waren gehuld in eigenhandig aan elkaar genaaide lappen. Gezichten bleven verborgen achter maskers. Een derde sjamaan stampte door de zaal en liep tussen de bezoekers alsof hij dwaalde tussen boomstammen in een prehistorisch woud. Hij voegde zich bij de andere twee voor een korte muzikale ceremonie. De psychedelische woestijnfolk leek afkomstig uit een tijd ver voor de jaartelling. De muzikant rechts stak onder meer exotische blaasinstrumenten en een klarinet door de mondopening van zijn masker. De naast hem gezeten middelste muzikant tokkelde schrapend op snaren van een viool. Vocalen werden opgestapeld tot koorzang die op natuurlijke wijze opging in vertraagd golvende en dreigend klinkende ambient. Wanneer de mist optrok hoorden we veldopnamen van een nachtelijk kikkerkoor. Een hond blafte in de verte.

De set was te kort om volledig in trance te raken of tot een bewustzijnsverandering te komen. De drie mannen liepen na minder dan een half uur speeltijd plotseling weg. Na een paar minuten keerden twee bandleden alsnog terug. De derde bleek helemaal niet bij de band te horen en was een Nederlandse fan die zich vrijwillig als figurant had opgegeven. Na anderhalve minuut toegift klonk het geluid van een mobiele telefoon over de speakers. Ak’chamel staakte abrupt, gooide de armen in de lucht en verdween voorgoed, het publiek verbijsterd achterlatend. Woestijnhumor is droge humor.